Daga Ishaq Idris Ishaq
Bayan kwana biyar cikin duhu mara bayani, an dawo da wutar lantarki ga mazauna unguwar Badikko da ke Kaduna. Sai dai dawowar wutar ba ta rage zafin suka da ake yi wa Kamfanin Rarraba Wutar Lantarki na Kaduna (KAEDCO) ba, wanda yanzu ke fuskantar zarge-zargen damfara da karya dokokin hukumar kula da wutar lantarki, lamarin da ya jefa al’umma cikin matsin tattalin arziki.
An dawo da wutar ne bayan matsin lamba daga korafin da al’ummar suka shigar zuwa Hukumar Kula da Wutar Lantarki ta Najeriya (NERC) da kuma kokarin kafafen yada labarai. Duk da haka, babbar matsalar da ke ci gaba da addabar al’ummar ita ce tsarin cajin kudi da bai dace ba ga masu mita da wadanda ba su da mita, wanda ya mayar da su daga wadanda aka hana wuta zuwa alamar juriya da adawa da zaluncin kamfanonin wutar lantarki.
Bincike ya nuna cewa duk da cewa an dawo da wuta, har yanzu ana ci gaba da cajin mutane da kudaden da ba su dace ba.
Badikko na karkashin rukuni na Band B a tsarin farashin sabis na NERC, wanda ke tabbatar da farashi mai rangwame tare da akalla sa’o’i 16 na wuta a kullum. Amma mazauna da ke da mita sun bayyana cewa suna sayen token da farashin kusan ₦209 kowanne kilowatt-hour (kWh), wanda ya yi daidai da farashin Band A, wanda ya kamata ne kawai ga wadanda ake ba su wuta na sa’o’i 20 a rana.
A gaskiya, Badikko na samun wuta tsakanin sa’o’i 6 zuwa 8 ne kawai a rana.
KAEDCO da kanta ta tabbatar cewa farashin rukuni na B, C, D da E ba su canza ba, kuma har yanzu suna karkashin rangwame. Don haka, cajin masu amfani da Band B da farashin Band A ya sabawa doka kuma ana kiran hakan da “canjin farashi ba bisa ka’ida ba.” “Sun dawo da wuta, amma ba su dawo da adalci ba,” in ji Malam Ahmed, wani mai dinki kuma mai amfani da mita. “Dawowar wutar gyara ne na wucin gadi. Matsalar ita ce na fi watanni ina sayen token da mafi tsadar farashi a Najeriya don sabis da ba ya samuwa yadda ya kamata.
“Wannan wata hanya ce ta cin zarafi, kuma muna bukatar a mayar mana da duk kudinmu.”
Ga wadanda ba su da mita, zaluncin ya fi muni, inda suke bayyana kididdigar kudin da ake tuhumar su da ita a matsayin “cin zarafin tattalin arziki.” Rahotanni sun nuna cewa ana tuhumar su da kudade tsakanin ₦70,000 zuwa ₦100,000 a wata adadi da ya sabawa dokar NERC kan iyakar cajin wadanda ba su da mita. Wannan doka an kafa ta ne don hana irin wannan cin zarafi ta hanyar kayyade mafi yawan cajin da za a iya yi.
“Ta yaya za a iya bayyana lissafin wuta da ya fi kudin haya na shekara guda, alhali ba a samun wutar?” in ji Mrs. Grace Okonkwo, wata mai shago. “Dawowar wutar ba ita ce nasara ba. Nasarar za ta kasance ne idan aka soke wadannan lissafi na bogi da suka tauye mana rai, kuma aka biya mu diyya.”
Al’ummar Badikko sun kara tsananta matsayinsu. Dattawan unguwar sun mika korafinsu zuwa ofishin NERC na Kaduna, inda suke bukatar daukar matakan hukunta KAEDCO cikin gaggawa.
A cikin takardar koke da Shugaban Dattawa Imam Ahmad Yusuf da Sakataren su Idris Ishaq Idris suka sanya wa hannu, sun bukaci, NERC ta tilasta wa KAEDCO ta mayar da duk wani karin kudi da aka caje masu mita ba bisa ka’ida ba da farashin Band A, NERC ta umarci KAEDCO ta gyara duk lissafin da ya wuce iyakar doka ga wadanda ba su da mita, musamman wadanda aka caje tsakanin ₦70,000 zuwa ₦100,000.
Har’ila yau Dattawan suna bukatar a ci tarar KAEDCO da tarar kudi mai tsanani domin tilasta musu bin doka.
KAEDCO ta taba fuskantar hukunci a farkon shekarar 2024 saboda kin bin dokar iyakar cajin, wanda ya kai ga rage musu fiye da ₦1.14 biliyan.
Ci gaba da irin wannan zalunci a Badikko na nuna wata alama ta rashin kunya da daukar hukunci a matsayin wani karamin asara na kasuwanci. “Dawo da wuta shi ne mafi sauki ga KAEDCO,” in ji masanin makamashi Dr. Tope Adebayo. “Abin da zai nuna ingancin NERC shi ne ko za ta iya tabbatar da adalci ga barnar kudi da aka yi wa jama’a.”
Yayin da rayuwa ke komawa daidai a Badikko, fafutukar al’umma ta shiga sabon mataki. Yanzu ba wai kawai don samun wuta suke ba, sai dai don adalci, doka da gaskiya domin a tabbatar da cewa kamfanin gwamnati yana yi wa jama’a aiki, ba ya zalunce su. Idanun kowa yanzu na kan NERC domin ganin ko za ta iya sauya iko zuwa adalci na hakika ga mazauna Badikko.
Ishaq Idris Ishaq ya rubuta daga lamba 25, Badikko Close, Kaduna.
