Mohammad Yahaya, wanda aka fi sani da Abba, matashi ɗan kasuwa ne daga Jihar Kaduna a Arewa maso Yammacin Najeriya. Yana da shekaru 21, kuma shi ne mamallakin ƙaramin kasuwanci da ya ƙware a harkar wayoyi. Ƙaramar rumfarsa da ke kan titin Bwari Expressway, gaban fadar sarki mai ɗaukar hankali, kullum cike take da harkoki iri-iri.
Zan iya tabbatar da hakan, kasancewata ɗaya daga cikin kwastomominsa na dindindin, a wannan cibiyar kasuwanci mai cike da annashuwa da ke cikin jerin rumfunan wucin-gadi da ke gudanar da ƙananan sana’o’i daban-daban a Ƙaramar Hukumar Bwari, Babban Birnin Tarayya, Abuja.
Sha’awata ta ƙaru don tattaunawa da wannan matashi ɗan kasuwa mai fara’a da kuzari, wanda shi ne Darakta Janar na Shugaba Abba Communication.
Na sami damar jin wasu bayanai na ciki game da harkar kasuwancin waya—wacce ke da riba amma cike da haɗari.
Ga tambayoyina da amsoshinsa kamar haka:
Ni daga Enterprise News Global nake. Zai yi mana daɗi mu gabatar da kai a dandalinmu. Ka faɗa mana game da kanka.
Sunana Mohammed Yahaya, amma mafi yawan mutane suna kirana Abba. Na fito ne daga Unguwar Gazara a Ƙaramar Hukumar Makarfi ta Jihar Kaduna. Ina da shekaru 21, kuma ina farin cikin kasancewa a harkar kasuwancin waya.
Wane ɓangare kake ciki a kasuwancin waya, ganin cewa akwai rassa daban-daban?
Ina sayar da kayan haɗin waya kamar caja, earpiece, power-bank, igiyoyin waya da sauran ƙananan kayayyakin waya bisa buƙata. Haka kuma ina cajin waya, tare da gudanar da aikin POS.
Shekaru nawa ka yi kana wannan kasuwancin?
Na shafe sama da shekaru huɗu ina wannan kasuwanci.
Menene ra’ayinka na gaskiya game da kasuwancin?
Gaskiya kasuwancin ya amfane ni duk da yawan ƙalubalen da ke cikinsa. Ya ba ni damar biyan buƙatuna da kuma magance wasu matsalolin iyali. Ina godiya ga Allah da Ya ba ni ikon yin wannan ƙaramar sana’a. Iyali na sun dogara da ni; ina da mahaifi mara lafiya da uwa, tare da sauran ‘yan’uwa da nauyinsu ya rataya a wuyanmu—ni da yayana. Muna sana’a iri ɗaya, kuma ya kasance ginshiƙin goyon bayana tun farkon shiga kasuwancin.
A matsakaici, wayoyi nawa kake caji a rana?
Ya danganta da halin da ake ciki. Idan babu wutar lantarki, zan iya cajin wayoyi 400 zuwa 500 a rana. Amma idan akwai wuta, yakan kasance tsakanin 200 zuwa 300. Don haka komai yana danganta da lokaci da yanayi.
Nawa kake karɓa wajen cajin waya?
Ina karɓar Naira 150 idan da janareta, da kuma Naira 100 idan da wutar lantarki.
Waɗanne ƙalubale kuke fuskanta?
Kamar kowace kasuwanci, muna da namu ƙalubalen. Daga cikinsu akwai rashin fahimta da kwastomomi marasa haƙuri, da kuma ‘yan damfara da ke yawan zuwa don yaudarar mu. Dole ne mutum ya kasance mai taka-tsantsan da haƙuri kafin yin kasuwancin waya.
Akwai kwastomomi masu girman kai, wasu masu sauƙin kai da ladabi, wasu kuma masu wayo da dabara. Don haka dole ne ka zama mai kaifin basira wajen mu’amala da su. Sau da dama ana samun wanda zai ce ya tura kuɗi zuwa asusun POS ɗinka, ka ba shi kuɗin, daga baya ka gano cewa ya yaudare ka. Haka kuma wasu sukan zo su ɗauki wayar wani suna cewa tawa ce ko an turo su.
Wani lokaci kuma ba ka da zaɓi sai ka karɓi kayan waya da kwastoma ya saya ya dawo da shi bayan wasu sa’o’i ko kwanaki yana cewa bai aiki ba. Waɗannan ƙalubale ne da kan iya firgita mutum ya bar kasuwanci. Amma na saba da su, kuma ina jurewa, insha Allah.
Haka kuma muna fama da tsadar fetur don janareta, da hauhawar farashin kayan lantarki da ake amfani da su wajen cajin wayoyi, tare da kuɗin haya da rayuwar yau da kullum. Duk da haka, komai yana tafiya a hankali.
A zahiri, ni da yayana yanzu muna zama kamar masu ba da shawara ga waɗanda ke son shiga kasuwancin ko waɗanda suka riga suka kafa nasu. Suna yawan zuwa wurinmu don neman shawarwari. Wannan abin alfahari ne a gare ni.
Wace shawara kake ba matasa kamar ka da ke sha’awar kasuwancin?
Su anke shawara su shiga kasuwancin da tsoron Allah da fata. Su sani cewa babu abin da ke zuwa cikin sauƙi a rayuwa—haka ma kasuwancin waya ko POS. Dole ne su kasance masu haƙuri, basira da taka-tsantsan. Shawarata ga matasa ita ce su yarda da ƙwarewarsu kuma su rungumi burinsu. Kasuwancin yana da riba, amma yana da ƙalubale.
