Daga Bashir Bello, Abuja
Kamfanin Matatar Mai na Dangote ya bayyana cewa yana tattaunawa da Gwamnatin Tarayya da Kamfanin Man Fetur na Najeriya (NNPCL) domin ƙara yawan danyen mai da ake ba su a ƙarƙashin tsarin “naira don danyen mai”.
Shugaban kamfanin, Mista David Bird, ya bayyana hakan a wani taron manema labarai da aka gudanar a ranar Laraba, inda ya jaddada buƙatar Gwamnatin Tarayya da hukumomin da ke kula da harkar mai su ƙarfafa aiwatar da wannan tsari a ƙasar.
Tsarin “naira don danyen mai” wata dabara ce da Najeriya ta ƙaddamar domin sayar da danyen mai ga matatun cikin gida da naira (ba da dala ba), domin daidaita darajar kudin ƙasa, rage buƙatar canjin waje, rage kuɗin tace mai, ƙarfafa matatun cikin gida da kuma tabbatar da tsaron makamashi. A ƙarƙashin wannan tsari, NNPCL ke samar da danyen mai ga matatu kamar ta Dangote, waɗanda ke sayar da man da aka tace (petrol/diesel) da naira.
Shugaban kamfanin Dangote ya bayyana cewa a halin yanzu ana ba su tsakanin kashi 30 zuwa 40 cikin ɗari na danyen mai, yana mai cewa akwai buƙatar ƙara wannan kaso domin amfanin ‘yan Najeriya.
Ya ce: “Aiwatar da tsari yadda ya kamata na ‘naira don danyen mai’ na da matuƙar muhimmanci wajen ƙarfafa tace mai a cikin gida, daidaita farashin man fetur, da kuma rage matsin lamba a harkokin aiki.”
Bird ya kuma bayyana niyyar kamfanin na shiga kasuwar hannun jari ta Najeriya (Nigerian Stock Exchange).
Ya ce kamfanin ya fara wani shiri na faɗaɗa matatar, wanda zai ninka ƙarfin tace mai daga ganga 650,000 a rana zuwa ganga miliyan 1.4 a cikin shekaru uku masu zuwa.
Ya bayyana cewa za a aiwatar da wannan faɗaɗa wa ta hanyar amfani da dabarar da za ta hanzarta aikin, ta hanyar kwaikwayon tsarin da ake da shi ba tare da sauya ginshikan fasaha ba.
An sanya hannu kan wannan yarjejeniya a watan Agustan bara, a matsayin wani ɓangare na ƙoƙarin Gwamnatin Tarayya na fifita isar da danyen mai ga matatun da ke hannun masu zaman kansu, musamman a cikin naira, domin tallafa wa tsaron makamashi da daidaita samar da man fetur a cikin gida.
Bird ya sake jaddada cewa aiwatar da wannan tsari yadda ya kamata zai taimaka wajen ƙarfafa tace mai a cikin gida, daidaita farashin man fetur, da kuma rage matsin lamba a harkokin aiki.
Ya ce kamfanin ya fara shirin faɗaɗa matatar daga ganga 650,000 a rana zuwa ganga miliyan 1.4 a cikin shekaru uku masu zuwa, ta hanyar kwaikwayon tsarin da ake da shi ba tare da sauya ginshikan fasaha ba.
Ya ce: “Da zarar injiniyoyi sun fara canza zane-zane, ayyuka kan koma matakin tsarawa na dogon lokaci. Dabararmu za ta guje wa hakan.”
Ya bayyana kwarin gwiwarsa cewa za a kammala faɗaɗar cikin shekaru uku, yana mai nuna cewa an riga an kammala shirye-shirye da dama a wurin aikin da ke Lekki.
Ya kuma bayyana cewa za a fara siyan kayan aikin da ke ɗaukar lokaci nan da nan, tare da sa ran kammala aikin a farkon rabin shekarar 2026, yayin da ake sa ran fara shirye-shiryen wurin aiki da dasa ginshiƙai kafin ƙarshen watan Janairu 2025.
Ya ce: “Abin ban mamaki game da wannan wuri shi ne hangen nesa na Aliko Dangote,” yana mai ƙara da cewa, “An riga an kwato ƙasa, an ɗaga ta, kuma an shirya ta. Yawancin abubuwan da ke jinkirta ayyuka an riga an kammala su.”
Ya ƙara da cewa aikin ƙarfe na faɗaɗar na iya fara bayyana daga ƙasa kafin ƙarshen wannan shekara, yana ƙarfafa kwarin gwiwa a kan jadawalin aikin.
A cewarsa, matatar za ta ci gaba da fifita haɓaka ƙwarewar ma’aikatan cikin gida, yana mai jaddada muhimmancin horar da ma’aikatan Najeriya da zurfafa ƙwarewar fasaha a ƙasar yayin da matatar ke faɗaɗa.
Ya bayyana sassaucin matatar, yana mai cewa kashi 100 cikin ɗari na danyen mai da take amfani da shi ana shigo da shi ne ta teku, wanda ke ba ta damar tace nau’o’in danyen mai daban-daban da sauran kayan haɗin tacewa.
“Wannan ba irin matatun gargajiya ba ne da ke dogara da bututun mai guda ɗaya ko nau’in danyen mai guda ɗaya,” in ji shi, ya ƙara da cewa, “Za mu iya tace nau’in Najeriya, wasu nau’o’in daban, kayan haɗin tacewa da kuma abubuwan gauraya. Wannan sassauci ne ke tabbatar da tsaron isar da mai.”
Ya ce: “Ba za mu sake tsara ko sake ƙirƙira ba. Wannan yana ba mu damar shiga kai tsaye cikin siye da gina kayan aiki.”
Ya bayyana cewa matatar na amfani da na’urorin tace mai na zamani waɗanda ya bayyana a matsayin “masu samar da kuɗi” waɗanda ke ba da damar samar da man da ya dace da ƙa’idodin kasuwa.
Ko da yake ba a kai ga aiki da cikakken ƙarfin matatar ba tukuna, Bird ya ce matatar na ci gaba da samar da man da aka tace cikin aminci da inganci, ko da a lokacin da ake gudanar da gyare-gyare.
“Mun gina isasshen ƙarfin jurewa a cikin tsarin don a iya dakatar da wasu sassa domin gyara ba tare da hana isar da mai ga kasuwa ba,” in ji shi, yana ƙara da cewa matatar ta samar da fiye da lita miliyan 50 na Premium Motor Spirit (PMS) a kowace rana a lokacin bukukuwan karshen shekara.
Ya bayyana cewa matatar na samar da lita miliyan 50 zuwa 52 na PMS a kowace rana, tare da matsakaicin yawan motocin da ke ɗaukar mai a rana kusan lita miliyan 50.
