A cikin wani muhimmin bincike kan mulkin jihohi a Najeriya, Kungiyar Editoci da Masu Wallafa na Kafofin Sadarwar Yanar Gizo (GOMEP) ta Najeriya ta gabatar da Rahoton 2025 na Governance Accountability and Transparency Index (GATI), inda Jihar Kano ta fito a matsayin ɗaya daga cikin jihohi goma mafi kyawun aiki a ƙasar a ƙarƙashin rukuni na Category A – Exceptional Performance.
Sabon matsayi ya sanya Kano tare da Abia, Borno, Ekiti, Anambra, Kaduna, Osun, Delta, Enugu, da Kogi a matsayin jagorori wajen gaskiya, amana, da martanin hukumomi.
Ƙaruwar Kano mai ban mamaki: Daga Matsakaici zuwa Mafi Kyawu
Shigar Kano cikin jerin jihohi masu kyakkyawan aiki na ɗaya daga cikin manyan sauye-sauyen mulki da aka rubuta a Rahoton GATI na 2025. A farkon bugu na 2024, jihar ta kasance a Category C – Matsakaici, da maki 58.6. Amma a binciken 2025, Kano ta haura zuwa Category A – Exceptional Performance, inda ta samu maki 89.1. Wannan babban ci gaba ya nuna ƙarin maki 30.5, wanda ya kai kashi 52.05% na ingantaccen aiki – ɗaya daga cikin mafi girman ci gaba a ƙasa baki ɗaya.
Jagoranci mai sauya al’amura
Wannan ci gaba mai ban mamaki an danganta shi da salon mulki da jagorancin mai cike da sauye-sauye na Gwamna Abba Kabir Yusuf, wanda gwamnatinsa ta fifita gaskiya, amana, da mulki mai mayar da hankali ga jama’a.
A ƙarƙashin jagorancinsa, Kano ta samu ci gaba a fannoni da dama na mulki, ciki har da:
1. Gaskiya a harkar kuɗi da gyaran kasafin kuɗi: An ƙarfafa damar jama’a su samu bayanai kan kasafin kuɗi, an inganta tsari, da bayyana yadda ake kashe kuɗaɗen gwamnati.
2. Amincewar Ma’aikatan Gwamnati: An ƙarfafa tsarin kulawa da bin doka wajen sarrafa albarkatun jama’a.
3. Shigar da Jama’a cikin Mulki: An faɗaɗa hanyoyin da jama’a ke shiga cikin harkokin mulki.
4. Mulki ta hanyar fasahar zamani: An gabatar da tsarin dijital da ya inganta ayyuka, rage cikas, da sauƙaƙa samun bayanai.
5. Ci gaban Muhalli da Zamantakewa: An yi manyan jarin a ilimi, lafiya, gyaran birane da ci gaban karkara.
6. Gaskiya a harkar kwangila: An yi gyare-gyare da suka tabbatar da gaskiya a bayar da kwangila da rage haɗarin cin hanci.
7. ’Yancin kafafen yada labarai da samun bayanai: An ƙirƙiri yanayi mai sauƙaƙa wa kafafen yada labarai da yada bayanai, wanda ya ƙarfafa dimokuraɗiyya.
Rahoton GATI: Ma’auni na kyakkyawan mulki
Rahoton GATI da GOMEP ta Najeriya ta ƙirƙira, yana aiki a matsayin tsarin tantance mulki mai zaman kansa da ke duba gaskiya, amana, da ingancin hukumomi a jihohi 36 na Najeriya. Ana amfani da binciken jama’a, nazarin masana, da bayanan gwamnati wajen tantancewa.
A bugu na 2025, sama da bayanai 12,600 aka tattara daga kusan alamomi 350 na mulki a kowace jiha, wanda ya sa rahoton ya zama ɗaya daga cikin mafi cike da bayanai a Najeriya. Jihohi kamar Kano da suka shiga Category A sun samu maki tsakanin 85% zuwa 100%.
Girmamawa da Muhimmancin Ƙasa
A yayin gabatar da rahoton, GOMEP ta sanar da cewa jihohi goma mafi kyawun aiki, ciki har da Kano, za a ba su takardar shaidar Exceptional Performance. Za a kai ziyara ta musamman ga Gwamnatin Kano don gabatar da cikakken rahoton, da kuma ba Gwamna Abba Kabir Yusuf takardar girmamawa.
Samfurin gyaran mulki
Sauyin Kano daga matsakaici zuwa jagora a mulki ya nuna sakon da Rahoton GATI na 2025 ya bayar: gyare-gyare na gangan, ƙarfin siyasa, da tsari mai kyau na iya kawo sakamako a gajeren lokaci. Wannan nasara ta Kano ta sanya ta zama abin koyi ga sauran jihohi da ke son ƙarfafa gaskiya, amana, da mulki mai mayar da hankali ga jama’a.





















