Sarkin Kano Ya Bayyana IPO na Matatar Dangote a Matsayin “Komawa Gida”, Ya Yi Kira ga Al’ummar Kano Su Zuba Jari

Daga Ahmed Aliyu

Mai Martaba Sarkin Kano, Muhammadu Sanusi II, ya yi kira ga al’ummar Kano da su yi amfani da damar da aka samu ta hanyar Initial Public Offering (IPO) na Matatar Dangote, su fara shirin mallakar hannun jari a ɗaya daga cikin manyan kamfanonin masana’antu a Najeriya.

Sanusi ya yi wannan kiran ne a yayin gabatar da shirin IPO na Matatar Dangote a Kano, inda ya bayyana taron a matsayin “komawa gida” (Homecoming) ga wannan tayin hannun jarin, saboda wanda ya kafa matatar kuma Shugaban Dangote Industries Limited, Aliko Dangote, ɗan asalin Kano ne.

“Al’ummar Kano, mutanena, ba sa taka rawar gani a kasuwar hannayen jari. Shi ya sa nake kira gare su da su mallaki hannun jari a Matatar Dangote kuma su ga kuɗinsu yana ƙaruwa,” in ji Sarkin.

Ya ƙarfafa gwiwar mazauna Kano da su fara shirin zama masu hannun jari, yana mai cewa shiga cikin IPO zai ba talakawan Najeriya damar mallakar kaso a cikin wani babban kamfanin Najeriya.

“Ku fara shirin mallakar wani kaso daga Matatar Dangote,” ya yi kira.
A cewar Sarkin, harkokin kasuwancin Dangote sun zama wani ɓangare na ayyukan tattalin arziki na yau da kullum a rayuwar ’yan Najeriya. Ya misalta da yadda manoma ke amfani da takin Dangote, masu ababen hawa da gidaje ke amfani da kayayyakin man fetur daga matatar, da kuma yadda iyalai ke amfani da kayayyaki kamar su Sugar Dangote da Gishirin Dangote.

Ya ce bai kamata a ɗauki damar saka hannun jarin a matsayin dalilin da zai sa mutane su sayar da kadarorinsu na yanzu ba.

“Ba a buƙatar mutane su sayar da gidajen da suka mallaka, ko su sayar da gonakinsu da kadarorinsu, sai dai su zuba abin da za su iya, su kuma ga kuɗinsu yana ƙaruwa,” in ji Sanusi.

Sarkin ya kuma yi magana kan damuwar da ake da ita game da girman ayyukan kasuwancin Dangote, inda ya ce ya kamata a fahimci matatar ne a cikin yanayin dogon burin Najeriya na rage dogaro da fitar da ɗanyen mai zuwa ƙasashen waje da kuma shigo da tacecen mai daga waje.

“Ba batun Dangote ya zama mai riƙe da kasuwa shi kaɗai ba ne. Batun shi ne neman hanyar da ba za a riƙa fitar da ɗanyen mai daga ƙasar nan a tace shi sannan a dawo da shi cikin ƙasar a matsayin man fetur ba,” in ji shi.

Mai Martaba Muhammadu Sanusi II, wanda shi ne Shugaban Taron kuma Babban Bako na Musamman a wajen taron, ya ce ya kamata mazauna Kano su ɗauki IPO a matsayin damar shiga cikin mallakar wani babban kadarar masana’antu ta Najeriya, duk da cewa matatar tana a Legas.

“Ta yaya Kano za ta samu kaso a cikin matatar? Ta hanyar saka hannun jari a wannan tsari, da kuma shiga cikin tsarin,” in ji shi.

Ya ƙara da cewa matatar ta sauya alkiblar ɓangaren man fetur da iskar gas na Najeriya, yana mai bayyana ayyukan masana’antu na Dangote a matsayin wani ɓangare na babban sauyi da ke faruwa a tattalin arzikin Najeriya.

“Matatar Dangote gaskiya ce. Ta sauya labarin ɓangaren man fetur da iskar gas,” in ji Sarkin.

Ya jaddada cewa wurin da matatar take bai kamata ya hana mazauna Kano jin cewa suna da alaƙa da wannan aiki ba.
“Ba komai a ina aka gina matatar ba. Abin da ya fi muhimmanci shi ne tana kan gabar Najeriya,” in ji shi.

Sarkin ya kuma yi kira ga mazauna Kano da su yi amfani da damar da IPO ta samar, tare da alfahari da Aliko Dangote a matsayin ɗan asalin jihar.

Ya ce ya kamata ’yan Najeriya su fahimci irin gudunmawar da kamfanonin Dangote ke bayarwa wajen bunƙasa tattalin arzikin ƙasar, yana mai bayyana tarihin saka hannun jarin Dangote a masana’antu a matsayin wani muhimmin ɓangare na sauyin tattalin arzikin Najeriya.

Kiran Sarkin ya zo ne a daidai lokacin da IPO na Matatar Dangote yake buɗe wa masu zuba jari da suka cancanta. Tayin ya ƙunshi hannayen jari na yau da kullum biliyan 4.1, inda aka sanya farashin kowane hannun jari a kan ₦525, yayin da mafi ƙarancin saye shi ne hannun jari 10, wanda ya kai ₦5,250.

An buɗe tayin ne ranar 14 ga Satumba, 2026, kuma ana sa ran rufe shi ranar 13 ga Oktoba, 2026.

Hukumar Kula da Kasuwar Hannayen Jari ta Najeriya (SEC) ta shawarci masu son saka jari da su karanta cikakken takardar bayanin tayin da aka amince da ita, su fahimci sharudda da haɗurran saka jarin, sannan su yi rajista ko sayen hannayen jari ta hanyoyin da hukumomin da suka dace suka amince da su. (SEC Nigeria)
Dangote Ya Yi Kira ga Masu Zuba Jari a Kano Su Rungumi Al’adar Mallakar Kadarori Ta Hanyar IPO
Shugaban Kamfanin Dangote Refinery, Aliko Dangote, a cikin jawabinsa na musamman, ya yi kira ga masu zuba jari a Kano da su rungumi al’adar mallakar kadarori ta hanyar IPO na Matatar Dangote.

Ya ce “Babban Komawar IPO Gida” an shirya shi ne domin bai wa mazauna Kano damar yin amfani da damar IPO na Matatar Dangote, domin su zama masu hannun jari a ɗaya daga cikin manyan kamfanonin masana’antu a Afirka.

Dangote ya bayyana taron a matsayin wata dama da za ta bai wa mutane da dama a Kano da sauran sassan Najeriya damar shiga cikin mallakar dukiyar da matatar ke samarwa.

Ya ce matatar, wadda ya bayyana a matsayin kamfanin da zai iya zama mafi girman kamfani guda ɗaya da aka taɓa samarwa a Afirka ta fuskar ribar da yake samu, tana ba ’yan Najeriya damar shiga kai tsaye cikin darajar da babban kamfanin masana’antu na Najeriya ke samarwa.

A cewarsa, samar da al’adar mallakar kadarori ya kamata ya zama wani muhimmin ɓangare na sauyin tattalin arzikin Najeriya.

Dangote ya bayyana cewa dogon tarihin Kano na kasuwanci, sana’o’in dogaro da kai da samar da dukiya ya sa birnin ya dace sosai da tattaunawar da ake yi kan faɗaɗa shiga cikin kasuwar hannayen jari.

“Kano ta kasance cibiyar kasuwanci, sana’a da samar da dukiya tun kafin bayyanar tsarin banki na zamani da kasuwannin hannayen jari. ’Yan kasuwar Kano sun gina hanyoyin kasuwanci da suka ratsa Arewa maso Yamma, ta hanyoyin hamadar Sahara zuwa Arewacin Afirka da sauran wurare,” in ji shi.

Ya ƙara da cewa saboda haka kasuwanci, sana’a da saka hannun jari ba sababbin abubuwa ba ne ga mutanen Kano.
Ya bayyana cewa “babban komawar” IPO na Matatar Dangote zuwa Kano ya ta’allaka ne kan samar da hanyoyin da za su ba ƙarin ’yan Najeriya damar shiga cikin mallakar kadarorin da ke samar da riba da kuma dukiyar da ake samu daga gare su.

“Wata dama ce da kasuwar hannayen jari ta samar, wadda Ƙungiyar Dangote ta runguma,” in ji shi.
Dangote ya ce ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da Najeriya ke fuskanta shi ne yadda za a tattara ƙarin jarin cikin gida a saka shi cikin ayyukan da za su samar da kasuwanci, ayyukan yi, fitar da kayayyaki zuwa ƙasashen waje da kuma ƙima mai ɗorewa.

Saboda haka ya yi kira ga ’yan Najeriya, musamman mazauna Kano, da su yi la’akari da shiga cikin sayen hannayen jarin Matatar Dangote, tare da kira ga masu ruwa da tsaki a kasuwar hannayen jari da su taka babbar rawa wajen samar da kuɗaɗen raya Najeriya.

Ya kuma ƙalubalanci bankunan Najeriya da su rungumi babban matsayi wajen bunƙasa tattalin arziki, ta hanyar amfani da kadarorinsu da kuɗaɗensu wajen tallafa wa ayyukan tattalin arziki masu amfani.

“Ya kamata ma’aikatan banki su zama masu tallafa wa ci gaban tattalin arziki, ba wai su mayar da hankali kawai wajen samun kuɗi ba tare da amfani da ƙarfin kuɗaɗen bankunansu wajen taimakawa wajen ci gaban ƙasa ba,” in ji shi.

A cewar Dangote, taron Kano na da nufin ƙara yawan shiga cikin kasuwar hannayen jari ta Najeriya, ƙarfafa amincewar masu zuba jari da masu hannun jari, da kuma faɗaɗa mallakar kadarorin Najeriya masu samar da riba.

Ya kuma jaddada muhimmancin ƙarfafa matasan Najeriya su rungumi wata al’ada da ke kallon wadata ba kawai ta fuskar samun kuɗin shiga ba, har ma ta hanyar ajiya, saka jari da mallakar kadarorin da ke samar da riba.

Dangote ya bambanta tsakanin kuɗin shiga da dukiya, yana mai cewa yayin da kuɗin shiga ke taimaka wa mutane da iyalai wajen biyan buƙatunsu na yau da kullum, mallakar kadarorin da ke samar da riba na ba su damar shiga cikin samar da ƙima na dogon lokaci.

“Kuɗin shiga yana ba mu damar biyan buƙatunmu na yau da kullum, amma kadarorin da ke samar da riba suna ba iyalanmu damar shiga cikin samar da ƙima har zuwa tsararraki,” in ji shi.

Dangote Ya Ƙarfafa Gwiwar Masu Zuba Jari a Kano Su Rungumi Al’adar Mallaka Ta Hanyar IPO na Matatar Dangote
Shugaban Kamfanin Dangote Industries Limited kuma Babban Daraktan Kamfanin, Aliko Dangote, ya yi kira ga al’ummar Kano da su yi amfani da damar da aka samu ta hanyar shirin IPO na Matatar Dangote domin su zama masu hannun jari a ɗaya daga cikin manyan kamfanonin masana’antu a Afirka.

Dangote ya yi wannan kiran ne a yayin gabatar da IPO na Matatar Dangote ga jama’a a Kano, inda ya bayyana taron a matsayin wata dama da za ta bai wa mutane da dama a Kano da sauran sassan Najeriya damar shiga cikin mallakar dukiyar da matatar ke samarwa.
Ya ce matatar, wadda ya bayyana a matsayin kamfanin da zai iya zama mafi girman kamfani guda ɗaya da aka taɓa samarwa a Afirka ta fuskar riba, tana ba ’yan Najeriya damar shiga kai tsaye cikin ƙimar da wani babban kamfanin masana’antu na

Najeriya ke samarwa.
A cewarsa, samar da al’adar mallakar kadarori ya kamata ya zama muhimmin ɓangare na sauyin tattalin arzikin Najeriya.

Dangote ya ce dogon tarihin Kano na kasuwanci, sana’a da samar da dukiya ya sa birnin ya dace sosai da batun faɗaɗa shiga cikin kasuwar hannayen jari.

“Kano ta kasance cibiyar kasuwanci, sana’a da samar da dukiya tun kafin bayyanar bankunan zamani da kasuwannin hannayen jari. ’Yan kasuwar Kano sun gina hanyoyin kasuwanci da suka ratsa Arewa maso Yamma, ta hanyoyin hamadar Sahara zuwa Arewacin Afirka da sauran wurare,” in ji shi.

Ya ƙara da cewa kasuwanci, sana’a da saka hannun jari saboda haka ba sababbin abubuwa ba ne ga mutanen Kano.

Ya bayyana cewa “babban komawar” IPO na Matatar Dangote zuwa Kano ya kasance ne domin samar da hanyoyin da za su bai wa ƙarin ’yan Najeriya damar shiga cikin mallakar kadarorin da ke samar da riba da kuma dukiyar da ake samu daga gare su.

“Wata dama ce da kasuwar hannayen jari ta samar, wadda Ƙungiyar Dangote ta runguma,” in ji shi.
Dangote ya ce ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da ke fuskantar Najeriya shi ne yadda za a tattara ƙarin jarin cikin gida a saka shi cikin ayyukan da za su iya samar da kasuwanci, ayyukan yi, fitar da kayayyaki da ƙima mai ɗorewa.

Saboda haka ya yi kira ga ’yan Najeriya, musamman mazauna Kano, da su yi la’akari da shiga cikin sayen hannayen jarin Matatar Dangote, tare da kira ga tsarin kasuwar hannayen jari da ya ƙara taka rawa wajen samar da kuɗaɗen raya Najeriya.

Ya kuma ƙalubalanci bankunan Najeriya da su rungumi babban matsayi wajen bunƙasa ƙasa ta hanyar amfani da kuɗaɗensu wajen tallafa wa ayyukan tattalin arziki masu amfani.

“Ya kamata ma’aikatan banki su zama masu tallafa wa ci gaban tattalin arziki, ba wai su mayar da hankali kawai wajen samun kuɗi ba tare da amfani da ƙarfin kuɗaɗen bankunansu wajen ba da gudunmawa ga ci gaban ƙasa ba,” in ji shi.

A cewar Dangote, taron na Kano na da nufin ƙara yawan shiga cikin kasuwar hannayen jari ta Najeriya, ƙarfafa amincewar masu zuba jari da masu hannun jari, da kuma faɗaɗa mallakar kadarorin Najeriya masu samar da riba.

Ya kuma jaddada muhimmancin ƙarfafa matasan Najeriya su haɓaka al’adar da ke kallon wadata ba kawai ta fuskar samun kuɗin shiga ba, har ma ta hanyar ajiya, saka jari da mallakar kadarorin da ke samar da riba.

Dangote ya bambanta tsakanin kuɗin shiga da dukiya, yana mai cewa yayin da kuɗin shiga ke taimaka wa mutane da iyalai wajen biyan buƙatunsu na yau da kullum, mallakar kadarorin da ke samar da riba na ba su damar shiga cikin samar da ƙima na dogon lokaci.

“Kuɗin shiga yana ba mu damar biyan buƙatunmu na yau da kullum, amma kadarorin da ke samar da riba suna ba iyalanmu damar shiga cikin samar da ƙima har zuwa tsararraki,” in ji shi.

Farfesa Bashir Aliyu Umar: IPO na Matatar Dangote Ya Dace da Shari’ar Musulunci
Farfesa Bashir Aliyu Umar, wanda ya yi magana kan IPO ɗin daga mahangar Shari’ar Musulunci, ya ce IPO na Matatar Dangote ya dace da ƙa’idojin Shari’a.

Daraktar Yanki ta Ofishin Dangote da ke Abuja, Fatima Wali Abdurrahman, ta yi kira ga iyaye a Kano da su sayi hannayen jarin Matatar Dangote domin taimaka wa ’ya’yansu wajen samun makoma mai kyau da bunƙasar rayuwarsu a nan gaba.